Ομιλία του Προέδρου του Δικαστηρίου στην εσπερίδα του Δικτύου στις 12 Φεβρουαρίου με θέμα τον ψηφιακό μετασχηματισμό της δικαιοσύνης

 

Δικαιοσύνη και Ψηφιακός Μετασχηματισμός - Πού βρίσκεται η Ελλάδα;

Ξενοδοχείο King George, Αίθουσα Ballroom

Δευτέρα 12 Φεβρουαρίου, 2024

 

«Εμπειρία ενός Δικαστή: η μάχη του δικαίου με όπλο μία σφεντόνα»

Παρουσίαση: Δήμος Χρυσός – Εφέτης Δ.Δ. - Πρόεδρος Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά

 

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι,

Είναι πολύ ευτυχής συγκυρία το να μαζευόμαστε σήμερα σε αυτή την αίθουσα άνθρωποι από τον χώρο της δικαιοσύνης ή που ενδιαφέρονται για τη δικαιοσύνη, για να συζητήσουμε το ζήτημα του ψηφιακού μετασχηματισμού της.

Ωστόσο, φαντάζει κάπως παράταιρο ότι εν έτει 2024 θα συζητήσουμε για ζητήματα όπως το αν μπορεί ένα δικαστήριο να κάνει μια ηλεκτρονική επίδοση ή αν μπορεί να χρησιμοποιεί ο δικαστής ψηφιακή υπογραφή. Διότι ενώ εμείς συζητάμε αυτά, την ίδια στιγμή στον υπόλοιπο πλανήτη συμβαίνουν ενδεικτικά τα εξής:

- Το Ανώτατο Δικαστήριο της Κίνας αποφάσισε την ίδρυση αμιγώς ψηφιακών δικαστηρίων και τη χρήση της τεχνολογίας blockchain για την διαχείριση των δεδομένων των δικαστηρίων.

- Στην Αυστρία συζητείται το πώς μπορεί να ενσωματωθεί η Τεχνητή Νοημοσύνη στο δικαστικό σύστημα (για την ανωνυμοποίηση αποφάσεων και άλλων δικαστικών εγγράφων, την ανάλυση εισερχόμενης αλληλογραφίας, την «έξυπνη» ψηφιοποίηση σκαναρισμένων εγγράφων κλπ.).

- Στην Εσθονία συζητείται η επέκταση της ψηφιοποίησης στις διαδικασίες που προηγούνται ή έπονται της δίκης.

- Στην Ισπανία, με το προ ολίγων εβδομάδων βασιλικό διάταγμα, θεσπίζεται προτεραιότητα στις τηλεματικές δίκες, έναντι των δικών δια ζώσης.

- Στο Λουξεμβούργο βρίσκεται σε εξέλιξη το σχέδιο “Paperless Justice”, με το οποίο μέχρι το 2026 θα έχουν ψηφιοποιηθεί πλήρως όλοι οι κλάδοι του δικαστικού συστήματος.

- Στη Λετονία αναπτύσσεται ένα σύστημα ψηφιακής επίλυσης διαφορών (online dispute resolution system), προ της προσφυγής στη δικαιοσύνη.

Παραθέτω τα παραπάνω παραδείγματα ως ενδεικτικά, ώστε να σχηματίσουμε μια εικόνα για το στάδιο ψηφιοποίησης, στο οποίο βρίσκονται άλλες χώρες.

 

Επιτρέψτε μου, λοιπόν, βάσει της εμπειρίας μου ως Προϊστάμενος ενός μεγάλου δικαστηρίου, να σας ενημερώσω (ή να σας υπενθυμίσω) σχετικά με το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει σήμερα ένα δικαστήριο, ένα διοικητικό πρωτοδικείο εν προκειμένω:

- Μπορεί ένας δικηγόρος να καταθέσει ηλεκτρονικά ένα δικόγραφο; ΝΑΙ, αλλά αυτό αμέσως εκτυπώνεται και διακινείται μόνο σε έγχαρτη μορφή.

- Μπορεί να διαβιβαστεί ψηφιακά το δικόγραφο στον αντίδικο; ΟΧΙ

- Μπορεί να διαβιβαστεί ψηφιακά το δικόγραφο στον δικαστή; ΟΧΙ

- Μπορεί η αντίδικη δημόσια αρχή να υποβάλει ηλεκτρονικά τον διοικητικό φάκελο της υπόθεσης; ΟΧΙ

- Μπορούν να κλητευτούν ηλεκτρονικά οι διάδικοι; ΟΧΙ

- Μπορεί ο δικηγόρος να έχει ψηφιακή πρόσβαση στη δικογραφία; ΟΧΙ

- Μπορούν ο πρόεδρος της σύνθεσης και ο εισηγητής δικαστής να υπογράψουν ψηφιακά την απόφαση; ΟΧΙ

- Μπορεί να επιδοθεί η απόφαση ηλεκτρονικά στον διάδικο; ΟΧΙ

- Μπορεί ο διάδικος να ζητήσει και να παραλάβει πιστοποιητικά σε ψηφιακή μορφή; ΟΧΙ

 

ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ:

Σε ομάδα 700 υποθέσεων, ο διοικητικός φάκελος και οι απόψεις της διάδικης δημόσιας αρχής εκτείνονταν σε 70.000 σελίδες. Ήταν αδύνατο να εκτυπωθεί τέτοια ποσότητα και γι’ αυτό μας παρακάλεσαν να τις στείλουν ψηφιακά.

Απορρίψαμε το αίτημα, διότι δεν προβλέπεται κάτι τέτοιο στη νομοθεσία.

Η εν λόγω δημόσια αρχή ήταν το Υπουργείο Ενέργειας, δηλ. ο στενός πυρήνας του Κράτους. Το ίδιο Κράτος που νομοθετεί ότι δεν μπορούμε να δεχτούμε την ψηφιακή υποβολή των απόψεων του αντίδικου, το ίδιο αδυνατεί να εφαρμόσει τη δική του νομοθεσία.

Σε παρόμοια περίπτωση, η Σλοβακία καταδικάστηκε από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος της πρόσβασης σε δικαστήριο (απόφαση LAWYER PARTNERS A.S. v. SLOVAKIA της 16-6-2009).

 

Ας θέσουμε ένα ειδικότερο ερώτημα: Με ποιο τρόπο το ανωτέρω δικαστήριο πραγματοποιεί τις επιδόσεις του;

Ας φέρουμε στο μυαλό μας μια εικόνα: Ένας ταλαιπωρημένος άνθρωπος μπαινοβγαίνει από λεωφορείο σε λεωφορείο, κουβαλώντας μια στοίβα από έγγραφα, τα οποία πρέπει να επιδώσει σε διάφορες διευθύνσεις. Ο άνθρωπος αυτός είναι ο επιμελητής του δικαστηρίου. Αναζητεί δικηγόρους στα γραφεία τους, διαδίκους στα σπίτια τους, αν δεν βρει τον διάδικο, επιδίδει στον σύνοικο (κατά δήλωσή του), όταν πηγαίνει σε εταιρεία, επιδίδει στον υπάλληλο (κατά δήλωσή του), αν δεν βρει κανέναν, κάνει θυροκόλληση, δηλαδή ρίχνει το χαρτί κάτω από την πόρτα. Για το τελευταίο χρειάζεται να πάει να φέρει κι έναν μάρτυρα…

(Πιστεύει κανείς ότι το κάνει;)

Αν αντί για τα μέσα μαζικής μεταφοράς, χρησιμοποιήσει το μηχανάκι ή το αυτοκίνητό του, για να διεκπεραιώσει πιο γρήγορα τη δουλειά, τα έξοδα τα βάζει από την τσέπη του. Σε μερικά δικαστήρια γίνεται έρανος, για να του καταβληθούν αυτά τα έξοδα. Μια φορά την εβδομάδα έρχεται στο γραφείο, αφήνει τα προηγούμενα χαρτιά και παίρνει τα επόμενα.

Ρητορική ερώτηση: Η παραπάνω εικόνα θυμίζει το 1960 ή το 2024;

Κι όμως, αυτό συμβαίνει σήμερα στη διοικητική δικαιοσύνη!

 

ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ:

Πριν λίγες εβδομάδες, ο ένας από τους δύο επιμελητές του δικαστηρίου μας αποσπάστηκε σε άλλο δικαστήριο, και συγκεκριμένα στο Διοικητικό Εφετείο Πειραιά.

Εξαιτίας του γεγονότος αυτού, το δικαστήριό μας, με έναν επιμελητή πλέον, περιήλθε σε κατάσταση αδυναμίας να επιδίδει τα έγγραφά του, με αποτέλεσμα να διπλασιαστεί ο χρόνος που χρειάζεται για μία επίδοση.

Ο λόγος που το υπηρεσιακό συμβούλιο αποφάσισε την απόσπαση του εν λόγω επιμελητή μας στο Εφετείο, ήταν ότι το Εφετείο δεν μπορούσε ούτε εκείνο να διενεργεί επιδόσεις ελλείψει επιμελητή.

 

Όταν δημοσιευθεί η δικαστική απόφαση, τελειώνει η ταλαιπωρία του διαδίκου; ΟΧΙ. Διότι η απόφαση εκτυπώνεται και παραδίδεται στον επιμελητή του δικαστηρίου μαζί με εκατοντάδες άλλα προς επίδοση έγγραφα κι εκείνος, με τον προπεριγραφέντα τρόπο εργασίας, ξεκινάει να οργώνει την Αττική με λεωφορείο ή με μηχανάκι, για να βρει τους παραλήπτες των επιδοτέων εγγράφων ή τους συνοίκους τους ή τους συνεργάτες τους. Ανάλογα με τον φόρτο εργασίας του, ο χρόνος επίδοσης της απόφασης είναι εντελώς αστάθμητος και μπορεί να καθυστερήσει από μερικές εβδομάδες μέχρι μερικούς μήνες.

Η υφιστάμενη νομοθεσία δεν μας επιτρέπει να στείλουμε την απόφαση στον διάδικο ψηφιακά, την ίδια στιγμή που δημοσιεύεται.

 

ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ:

Ο Πρόεδρος ενός περιφερειακού δικαστηρίου αρρώστησε και έπρεπε να παραμείνει κλινήρης για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήταν αδύνατο να ταξιδέψει στην έδρα του δικαστηρίου, σε απόσταση 90 λεπτών. Ψηφιακή υπογραφή αποφάσεων δεν προβλέπεται. Κατ’ αποτέλεσμα, δεκάδες αποφάσεις του τμήματος παρέμεναν αδημοσίευτες για καιρό.

Τελικά, ένας Πρωτοδίκης δεν άντεξε την αναμονή, μετέβη στην κατοικία του Προέδρου (σε απομακρυσμένο χωριό της επαρχίας), του προσκόμισε σχέδια αποφάσεων και τον παρακάλεσε να τα υπογράψει.

 

Θα μου επιτρέψετε μια περαιτέρω διαπίστωση: Τα δικαστήρια, με τον τρόπο που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα, δεν διευκολύνουν αλλά παρεμποδίζουν την απονομή δικαιοσύνης, υψώνοντας τείχη ανάμεσα σε όλους τους συντελεστές της. Τί εννοώ με αυτό;

Όλοι οι συντελεστές της δίκης εργάζονται ψηφιακά:

Ο δικηγόρος συντάσσει το δικόγραφο ψηφιακά.

Η δημόσια διοίκηση συντάσσει τις απόψεις της ψηφιακά.

Ο γραμματέας του δικαστηρίου συντάσσει τα διαδικαστικά έγγραφα ψηφιακά.

Ο δικαστής γράφει την απόφαση ψηφιακά.

Κανένας, όμως, από τους παραπάνω δεν επιτρέπεται να επικοινωνήσει με τον άλλο ψηφιακά. Άρα, έχουμε ένα δικαστικό σύστημα που στηρίζεται: α) σε αναλογικό τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των παραγόντων της δίκης που εργάζονται αποκλειστικά ψηφιακά και β) στη συνεχή μετατροπή κάθε εγγράφου μεταξύ ψηφιακής και αναλογικής μορφής και αντίστροφα. Πόσο αποδοτικό μπορεί να είναι αυτό;

Η παραίνεση προς τον Υπουργό που προκύπτει από τα παραπάνω συμπυκνώνεται αυτονοήτως σε μία φράση «Γκρεμίστε αυτά τα τείχη, κ. Υπουργέ!» Τα τείχη που υψώνουν τα δικαστήρια ανάμεσα στους υπηρέτες της δικαιοσύνης.

 

ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ:

Στο δικαστήριό μας χορηγήθηκαν πριν τρία χρόνια 106 ψηφιακές υπογραφές, σε όλους τους δικαστές και όλους τους υπαλλήλους. Τώρα, σχεδόν το σύνολό τους ανακαλείται, διότι διαπιστώθηκε ότι μόνο δύο εξ αυτών χρησιμοποιήθηκαν για εργασίες του δικαστηρίου (από τους υπαλλήλους της Πληροφορικής και των Οικονομικών) και κάποιες ακόμα για συναλλαγές άσχετες με το δικαστήριο.

 

Βεβαίως, έχει γίνει εν μέρει ψηφιοποίηση της ελληνικής δικαιοσύνης. Το δικαστικό μας σύστημα είναι διάσπαρτο με νησίδες ψηφιοποίησης, οι οποίες, ασύνδετες μεταξύ τους, αδυνατούν να οδηγήσουν σε ψηφιακό μετασχηματισμό, δηλαδή στην ριζική αλλαγή του τρόπου λειτουργίας του δικαστικού συστήματος, που θα επέφερε μεγάλα οφέλη για τον πολίτη.

 

Σε αυτό το σημείο είναι χρήσιμη η αποσαφήνιση των εννοιών «ψηφιοποίηση» και «ψηφιακός μετασχηματισμός»: Ψηφιοποίηση δεδομένων ή διαδικασιών αποτελεί η μετατροπή τους από αναλογική σε ψηφιακή μορφή (π.χ. σκανάρουμε ένα έγγραφο σε μορφή pdf). Ψηφιακός μετασχηματισμός μιας υπηρεσίας είναι η ενσωμάτωση των ψηφιακών δυνατοτήτων στο συνολικό φάσμα λειτουργίας της και η μέσω αυτής ριζική βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της.

 

Ας δούμε που βρίσκεται η χώρα μας σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες στους κρίσιμους δείκτες, με βάση τους οποίους αξιολογούνται και συγκρίνονται τα δικαστικά συστήματα:

Στη χώρα μας χρειάζονται κατά μέσο όρο πάνω από 600 ημέρες για την εκδίκαση μιας υπόθεσης σε πρώτο βαθμό, ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ο αντίστοιχος χρόνος είναι κάτω από 200 μέρες και σε πολλές εξ αυτών κάτω από 100 μέρες.

Μέχρι και το 2022 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) είχε εκδώσει 545 καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος της χώρας μας για αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης. Η Ελλάδα είναι τρίτη μεταξύ 48 χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης όσον αφορά παραβιάσεις για καθυστερήσεις στη δικαιοσύνη.

  

 

“Justice Delayed is Justice Denied”, έλεγαν παλιά οι Βρετανοί.

«Δικαιοσύνη, η οποία απονέμεται με καθυστέρηση, … τείνει να μην είναι δικαιοσύνη», δήλωσε πρόσφατα η Πρόεδρος του Αρείου Πάγου.

 

Ποια είναι η απόσταση που μας χωρίζει από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες όσον αφορά την ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης;

Η απόσταση αυτή αποτυπώνεται στο ετησίως εκδιδόμενο EU Justice Scoreboard[1] της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και στα αντίστοιχα κείμενα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (European Commission for the Efficiency of Justice, CEPEJ)[2] του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Στο Κεφάλαιο 3.2.4 του EU Justice Scoreboard 2023 με τίτλο «Ψηφιοποίηση» περιλαμβάνονται και τα εξής διαγράμματα:

 

 

 

  

Ποια θα ήταν τα οφέλη του ψηφιακού μετασχηματισμού της δικαιοσύνης;

Η ψηφιοποίηση δεν αφορά μόνο την ταχύτητα του δικαστικού συστήματος (όπως είναι αυτονόητο), αλλά συνολικά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του, ιδίως τη διαφάνεια, την προσβασιμότητα και την ανθεκτικότητα. Βελτιώνοντας δε την ποιότητα της απονομής δικαιοσύνης, βελτιώνει τη λειτουργία της ίδιας της δημοκρατίας.

Σε ένα ψηφιοποιημένο δικαστικό σύστημα ο πολίτης έχει εύκολη και ανεμπόδιστη πρόσβαση στις υπηρεσίες του δικαστηρίου είτε είναι ΑΜΕΑ, είτε είναι υπερήλικας, είτε μένει μακριά, είτε είναι δυσχερείς οι καιρικές ή άλλες συνθήκες. Μπορεί να ενημερώνεται ανά πάσα στιγμή και αναλυτικά για την εξέλιξη της υπόθεσής του, χωρίς να αφιερώνει υπέρμετρα πολύ χρόνο γι’ αυτό και χωρίς να χρειάζεται να ξεπερνάει τα συνήθη γραφειοκρατικά εμπόδια.

Κατά την περίοδο του Covid, στην Ελλάδα ματαιώθηκαν χιλιάδες δίκες. Στην Εσθονία το δικαστικό σύστημα συνέχισε κανονικά τη λειτουργία του.

Περαιτέρω, η ψηφιοποίηση τελεί σε άμεση συνάρτηση με την οικονομική ανάπτυξη.

Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ αποδοτικότητας του δικαστικού συστήματος και της οικονομικής ανάπτυξης, είναι αμέτρητες οι μελέτες, μερικές από τις οποίες παραθέτω στο κείμενο που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου. Σύμφωνα με μία εξ αυτών, η δημιουργία θέσεων εργασίας σε νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups) μειώνεται κατά 8% για κάθε 100 ημέρες μεγαλύτερης διάρκειας του μέσου χρόνου εκδίκασης.

 

Πριν λίγες μέρες εκδόθηκε μια πολύ σημαντική ΚΥΑ (η υπ’ αριθ. 59660οικ./12-1-2024 απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης) που επιτρέπει τις ηλεκτρονικές επιδόσεις στην ποινική διαδικασία. Πρόκειται για πολύ ευχάριστη είδηση, που θα έχει σημαντική επίπτωση στον τρόπο λειτουργίας της ποινικής δικαιοσύνης.

Η ίδια είδηση, όμως, γεννάει προβληματισμό: Αφενός, γιατί στηρίζεται σε τεχνολογίες που υπάρχουν εδώ και χρόνια, αφετέρου, γιατί αφορά ένα μέρος μόνο του δικαστικού συστήματος (δεν αφορά, πάντως, το δικό μας δικαστήριο).

Η τεχνολογία έχει ένα εγγενές χαρακτηριστικό: εξελίσσεται. Δεν θεωρείται, συνεπώς, επιτυχία να εφαρμόζουμε σήμερα τεχνολογία, που ήταν ήδη εφικτή πριν από αρκετά χρόνια. Δεν είναι επιτυχία να λέμε ότι το 2026 τα δικαστήρια θα μπορούν να στείλουν ηλεκτρονικά μια απόφαση ή μια κλήση.

 

Όπως έχει γράψει η Πρόεδρος του Δικτύου, η Ελλάδα είναι γενικά μια αγαπητή χώρα, θα ήταν, όμως, πιο σημαντικό να γίνουμε μια αξιοθαύμαστη χώρα.

Στο ίδιο πνεύμα, προτείνω να εγκαταλείψουμε τη νοοτροπία του μέτριου, που αρκείται με το να μην είναι στην τελευταία θέση, και να προσπαθήσουμε να δομήσουμε το καλύτερο δυνατό δικαστικό σύστημα, που να παρέχει στους πολίτες την δικαιοσύνη που δικαιούνται: γρήγορη, προσβάσιμη, διάφανη, αποδοτική, αξιοπρεπή και σύγχρονη.

Είναι καιρός να αφήσουμε κάτω τη σφεντόνα και να μπούμε με πιο σοβαρά όπλα στη μάχη του δικαίου!

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας!

 

Δήμος Χρυσός

Εφέτης Δ.Δ.

---

[1] https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/eu-justice-scoreboard_en

[2] https://www.coe.int/en/web/cepej

ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΗ ΛΙΑΚΑΔΑ

του Αχιλλέα Μάμαλη, Πρωτοδίκη Δ.Δ.

Με το που πατήσαμε το πόδι μας στο Λουξεμβούργο, στο πλαίσιο της επίσκεψης του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα κύμα ανοίκειου ψύχους σχεδόν μας παρέλυσε, τουλάχιστον κατά τις δύσκολες ώρες της προσαρμογής μας στο παγωμένο κλίμα του εύπορου δυτικοευρωπαϊκού κράτους. 

Έχω την αλαζονική αίσθηση, ωστόσο, ότι δεν κομίσαμε μόνο την εύθυμη διάθεση, την κάπως μεγαλύτερη ένταση φωνής και τα γέλια, που ενίοτε ενοχλούσαν ή έστω παραξένευαν τους αριστοκρατικούς κατοίκους της πόλης με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ευρώπη, αλλά και αυτόν τον ίδιο …τον ήλιο! Θαρρείς πως το μεσημβρινό φως μετακόμισε βορειότερα, μαζί μας, και φώτισε την τετραήμερη παραμονή μας στην επικράτεια του μεγάλου δουκάτου. Όλα φάνταζαν πιο αρμονικά, πιο κλασικά, πιο καλοσχεδιασμένα υπό το φως αυτό. Ακόμα και τα μεσαιωνικά κάστρα και οι επιβλητικοί ναοί γοτθικού ρυθμού, ξεκομμένα από την καταχνιά και την εγγενή μελαγχολία του Βορρά, μας φάνηκαν λιγότερο φοβερά, πιο ανθρώπινα, πιο απτά… Και μόνο τις νύχτες, όταν μια απόκοσμη, απροσδιόριστης προέλευσης μαρμαρυγή τύλιγε την πόλη, μόνο τότε όλα αυτά τα μνημεία επανακτούσαν τη γνήσια ρομαντική και μυστική τους υπόσταση. Ίσως το σκοτάδι τα «φώτιζε» εξίσου με το φως…

Η χειμωνιάτικη λιακάδα του Λουξεμβούργου σαφέστατα διευκόλυνε τις περιηγήσεις μας στα αξιοθέατα της ήσυχης πόλης καθώς και τις εξορμήσεις μας στο παραμυθένιο  Βιάντεν και το κομψό Μετς. Ο σκοπός όμως του ταξιδιού μας ήταν προεχόντως εκπαιδευτικός.

Μία παρέα είκοσι Ελλήνων δικαστών και γραμματέων, με επικεφαλής και οργανωτή τον Προϊστάμενο του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά, Δήμο Χρυσό, βρεθήκαμε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (καθώς επίσης και στο Γενικό Δικαστήριο), όπου είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τη δημόσια συνεδρίαση κάποιας σύνθεσης αυτού στο ακροατήριο (η εκδικαζόμενη υπόθεση αφορούσε κρατικές ενισχύσεις) αλλά και να συνομιλήσουμε εκτενώς με τους επιφανείς εκπροσώπους της Χώρας μας στο δικαιοδοτικό κέντρο της Ευρώπης, τους Έλληνες δικαστές σε Δικαστήριο και Γενικό Δικαστήριο (πρώην ΔΕΚ και ΠΕΚ) και τον Έλληνα Γενικό Εισαγγελέα. Ενημερωθήκαμε, μεταξύ άλλων, για την ιστορία του Δικαστηρίου, τον τρόπο λειτουργίας του, τη διαδικασία χρέωσης των υποθέσεων και τη φύση αυτών.

Πέραν της εντυπωσιακής υλικοτεχνικής υποδομής (το όλον του Δικαστηρίου αποτελεί στην πραγματικότητα ένα σύμπλεγμα υπερσύγχρονων κτηρίων και ουρανοξυστών, με το γυαλί και διάφορα μέταλλα, εξορυγμένα από την ευρύτερη περιοχή, να κατέχουν κεντρική θέση στην κατασκευή τους, ενώ στους πολυτελείς εσωτερικούς χώρους στεγάζονται οι δικαστές και οι περίπου 2.500 χιλιάδες υπάλληλοι που διακονούν την ενωσιακή Δικαιοσύνη), δύο σημεία μας προξένησαν ιδιαίτερη εντύπωση. 

Το πρώτο αφορά τους μεταφραστές και διερμηνείς του Δικαστηρίου, οι οποίοι αποτελούν και την πλειονότητα των διοικητικών υπαλλήλων του.  Δίχως υπερβολή, πρόκειται για την «ψυχή» του Δικαστηρίου, καθώς από την επιτυχή μετάφραση των διαφόρων εγγράφων σε όλες τις γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, κυρίως, από την ταυτόχρονη διερμηνεία των διαμειβομένων στην ακροαματική διαδικασία σε διάφορες γλώσσες, εξαρτάται επί της ουσίας η ίδια η δικαστική κρίση. Οι άνθρωποι αυτοί μεταμορφώνουν τον «πύργο της Βαβέλ» σε συνεκτικό, συμπαγή οργανισμό, στον οποίον χτυπά ο παλμός της ευρωπαϊκής δικαιοταξίας. 

Το δεύτερο αξιοσημείωτο αφορά τη συζήτηση περί προδικαστικού ερωτήματος. Μας επισημάνθηκε ο δισταγμός των ελληνικών δικαστηρίων (που αποτυπώνεται και στα σχετικά νούμερα) να υποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα και να συμμετέχουν με τον τρόπο αυτό στη διαλογική συζήτηση μεταξύ εθνικών δικαστηρίων και ευρωπαϊκού, στη διαμόρφωση της νομολογίας του Δικαστηρίου αλλά και, ευρύτερα, του κοινού ευρωπαϊκού νομικού μας πολιτισμού… Πράγματι, η διαλεκτική αυτή σχέση εθνικού δικαστηρίου και ευρωπαϊκού, που στο βάθος αντανακλά τη θεμελιακή σχέση Έθνους- Κράτους και Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί λυδία λίθο της εν εξελίξει πολιτικής ενοποίησης. Άλλωστε, ξύνοντας λίγο την επιφάνεια, διαπιστώνουμε ότι ο εθνικός δικαστής είναι ο κατεξοχήν ενωσιακός δικαστής.

Επ’ ευκαιρία των ανωτέρω και δεδομένου ότι όλοι αισθανθήκαμε μια απρόσμενη οικειότητα κατά την επίσκεψή μας στο Δικαστήριο, η σκέψη μας ακολουθεί και άλλες διαδρομές… 

Κάπου εκεί στην καρδιά του Λουξεμβούργου, μέσα στις χρυσοπράσινες κοιλάδες που χάιδεψε «ο ήλιος της μεσημβρίας», αλλά και υπό τη μυστηριώδη σκιά του μεσαιωνικού, γοτθικού παρελθόντος, στο σημείο που ανεγέρθηκε το επιβλητικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αισθάνεσαι ότι τα σύγχρονα κείμενα της ευρωπαϊκής έννομης τάξης συναντούν τις απώτατες Πηγές τους, το Corpus Juris Civilis, τον Πανδέκτη, τις Νεαρές, τα Βασιλικά και την Εξάβιβλο, η Αιώνια και η Νέα Ρώμη, κομίζουσες το Φώς της ελληνορωμαϊκής Οικουμένης σμίγουν αρμονικά με τον ευρωπαϊκό Βορρά, τα βήματα του Ουλπιανού, του Τριβωνιανού και του Αρμενόπουλου διασταυρώνονται με εκείνα των σύγχρονων επιφανών νομικών, σε μια αέναη, κοινή πορεία από τα έγκατα της Ιστορίας προς το άδηλο μέλλον… Μια χειμωνιάτικη λιακάδα που μας ζέστανε μέσα στο ψύχος… Έτσι συνοψίζεται το ταξίδι μας!

Επίσκεψη Υπουργού Δικαιοσύνης στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά

 

Την Τετάρτη 13 Δεκεμβρίου ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Γεώργιος Φλωρίδης επισκέφτηκε τις νέες εγκαταστάσεις του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά στην οδό Πύλης 17-19, όπου έγινε δεκτός και ξεναγήθηκε από τον Πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Δικαστηρίου κ. Δήμο Χρυσό, Εφέτη Δ.Δ., με ιδιαίτερη έμφαση στα χαρακτηριστικά του κτιρίου που εγγυώνται την άνετη εξυπηρέτηση των διαδίκων, τον σεβασμό στα ΑΜΕΑ, την ασφάλεια, τις καλές συνθήκες εργασίας και την απονομή δικαιοσύνης σε αξιοπρεπές περιβάλλον.

Ο κ. Υπουργός ευχαρίστησε τους εργαζομένους για την προσπάθεια που κατέβαλαν και τον ζήλο που επέδειξαν κατά το χρονικό διάστημα των τελευταίων μηνών, ώστε να παραμείνει το Δικαστήριο σε λειτουργία. Επίσης, εκφράστηκε θετικότατα για την ποιότητα του νέου κτιρίου, στο οποίο το Δικαστήριο μεταστεγάστηκε πρόσφατα.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του, συνομίλησε επί μακρόν με τους δικαστές, τους γραμματείς και τους εκπαιδευόμενους δικαστικούς υπαλλήλους.

Ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου Δήμος Χρυσός τον ευχαρίστησε θερμά για τη συμβολή του Υπουργείου στην ευόδωση του δύσκολου εγχειρήματος της μεταστέγασης, η οποία αποτελούσε αίτημα δεκαετιών και κατέστη επιτακτική ανάγκη μετά την πυρκαγιά της 2ας Απριλίου στο παλιό κτίριο της οδού Γούναρη 31.

Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε με τη λήψη αναμνηστικών φωτογραφιών και ένα μικρό συμβολικό δώρο προς τον κ. Υπουργό.

Επίσκεψη της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Πειραιά (ΕΠΑΠ) στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά

7/12/2023. Πολύ όμορφη εμπειρία με την επίσκεψη στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά περίπου είκοσι παιδιών από την Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων Πειραιά και των συνοδών τους.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε με την υποδοχή τους στο γραφείο Προϊσταμένου και το σχετικό κέρασμα. Ακολούθησε μια εισαγωγή από εμένα και μια εκπληκτική παρουσίαση σε προτζέκτορα από την Πρωτοδίκη Ζήνα Κορκοτίδου. Ακολούθησε ξενάγηση στους χώρους του Δικαστηρίου, ενημέρωση από τον Πρωτοδίκη Αχιλλέα Μάμαλη για την ιστορία της τοποθεσίας, επίσκεψη στο Τμήμα Καταθέσεων και στο Αρχείο και - το καλύτερο από όλα - επίσκεψη στο ακροατήριο, όπου τα παιδιά ενθουσιάστηκαν.

Οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή! Τους έκαναν εντύπωση οι μεγάλες οθόνες στο ακροατήριο! Ένα μεγαλύτερο παιδί με ρώτησε γιατί έχουμε τις υποθέσεις σε χαρτί, αφού τις καταχωρούμε στον υπολογιστή...

Κάποια στιγμή, τα ρωτήσαμε τί είναι το "δίκαιο" και ένα αγοράκι μας απάντησε "Δίκαιο είναι όταν ένα παιδί έχει πέντε σοκολάτες, να έχει και το άλλο πέντε σοκολάτες!"

Υπήρξαν και άβολες στιγμές. Ρωτήσαμε τί είναι ο εισαγγελέας και ένα κορίτσι απάντησε "Αυτός που αποφασίζει να πάρουν ένα παιδί από την οικογένειά του".

Μείναμε για πολλή ώρα πάνω στην έδρα. Σκέφτηκα να ρωτήσω γιατί ένα δικαστήριο δεν είναι ποτέ διμελές ή τετραμελές. Και ένα μικρό κορίτσι κατάφερε και απάντησε!

Θέλω να πω ότι σε γενικές γραμμές προσπαθήσαμε να απομυθοποιήσουμε την έννοια του δικαστηρίου σε παιδιά που έχουν ήδη εμπλοκή με δυσάρεστες αποφάσεις της δικαιοσύνης. Νομίζω ότι το καταφέραμε, εισπράττοντας τη γνήσια χαρά, περιέργεια και ενδιαφέρον των παιδιών. Πολλά συγχαρητήρια στη Ζήνα και στον Αχιλλέα, χάρη στους οποίους κύλησε τόσο καλά αυτή η μοναδική δραστηριότητα. Και εις άλλα!

Δήμος Χρυσός, Εφέτης Δ.Δ.

Γραφείο υποδοχής στο νέο κτίριο

 

Το γραφείο υποδοχής και πρωτοκόλλου στην είσοδο του Δικαστηρίου. Με την είσοδό του στον χώρο ο Πολίτης εξυπηρετείται με αμεσότητα, ταχύτητα και αξιοπρέπεια... 

Συλλογή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης

    Στο πλαίσιο των φιλανθρωπικών δράσεων για τα Χριστούγεννα, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά θα πραγματοποιήσει συλλογή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης, τα οποία θα παραδοθούν στο "Χαμόγελο του Παιδιού" την μέρα που θα γίνει και το Bazaar στο Δικαστήριο, στις 11 Δεκεμβρίου. Τα είδη μπορούν να είναι τα εξής: 

 Γάλα εβαπορέ

 Λάδι

 Ρύζι

 Όσπρια

 Αλεύρι

 Σάλτσα τομάτας

 Είδη πρωινού (μπισκότα, κρουασάν, δημητριακά, φρυγανιές, μέλι, μαρμελάδα, μερέντα, ατομικοί χυμοί) 

 Βρεφικό γάλα Νο 1 και Νο 2

 Είδη βρεφικής φροντίδας (πάνες, κρέμες συγκάματος, βρεφικό σαμπουάν και αφρόλουτρο)

 Χλωρίνη

 Είδη προσωπικής φροντίδας (σαμπουάν, αφρόλουτρα)

 Είδη οικιακής χρήσης (αλουμινόχαρτο, διάφανη μεμβράνη, σακούλες απορριμμάτων)

 Χαρτί κουζίνας

 Γλυκίσματα

    Τα είδη θα μπορούν να παραδίδονται στο γραφείο υποδοχής του Δικαστηρίου, στις κυρίες Νικολαΐδου και Παπαματθαίου.

Υπουργική απόφαση για συνεδριάσεις Δεκεμβρίου 2023

     Μόλις δημοσιεύθηκε η υπ' αριθ. 60114οικ./17-11-2023 (ΦΕΚ Β΄ 6605/22-11-2023) απόφαση Υπουργού Δικαιοσύνης, με την οποία  ορίζεται ότι: "Από 23.11.2023 έως 31.12.2023, όλες οι κλήσεις που έχουν επιδοθεί στους διαδίκους, προκειμένου να παραστούν στη συζήτηση υποθέσεων ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά, σε Μονομελή και Τριμελή σύνθεση, καθώς και οι αναβολές που έχουν χορηγηθεί σε ρητή δικάσιμο ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου, εξακολουθούν να ισχύουν ως προς την ορισθείσα ημερομηνία δικασίμου. Τόπος συνεδρίασης ορίζεται η αίθουσα συνεδριάσεων του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά (Πύλης 17-19, Πειραιάς, Τ.Κ. 185 32, πρώτος όροφος) και ώρα συνεδρίασης η 10.00 π.μ. Στην περίπτωση που κάποιος από τους διαδίκους δεν παραστεί κατά τη συζήτηση, αν και έχει κλητευθεί νόμιμα, η υπόθεση αναβάλλεται αυτεπαγγέλτως, χωρίς νέα κλήτευση των διαδίκων."

     Δηλαδή, όλες οι δικάσιμοι του Δεκεμβρίου που θα διεξάγονταν στο ακροατήριο του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά θα διεξαχθούν στο ακροατήριο του νέου μας κτιρίου, στην οδό Πύλης 17-19, με την πρόβλεψη ότι σε περίπτωση απουσίας διαδίκου θα δίνεται αυτεπάγγελτη αναβολή χωρίς νέα κλήτευση.

Επίσκεψη Υπουργού Δικαιοσύνης στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά

 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ: 

Την Τετάρτη 13 Δεκεμβρίου και ώρα 13.00 ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Γιώργος Φλωρίδης θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά, προκειμένου να ενημερωθεί για το νέο κτίριο του Δικαστηρίου, να μας συγχαρεί για την επιτυχή μεταστέγαση και να εκφράσει τις ευχαριστίες εκ μέρους της Πολιτείας προς το προσωπικό, ιδίως δε την Γραμματεία, για τον ζήλο, την υπομονή και την αποφασιστικότητα που έδειξε όλο αυτό το διάστημα.

Bazaar Χριστουγέννων από το Χαμόγελο του Παιδιού στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά

 

Από το ΠΡΙΝ στο ΜΕΤΑ...

Μετά από 51 χρόνια αναμονής...

Μια παρολίγον εκατόμβη...

Μια μικρή επανάσταση...

Και έξι μήνες πάλης με το θηρίο της γραφειοκρατίας και το τέρας της ακινησίας...

Άξιζε κάθε δευτερόλεπτο της προσπάθειας...

Και άξιζαν οι πολίτες του Πειραιά και των νοτίων προαστίων να αποκτήσουν έναν ασφαλή και αξιοπρεπή χώρο απονομής δικαιοσύνης...

Αφιερωμένο μέσα από την καρδιά μου στις γενιές δικαστών και υπαλλήλων που αγόγγυστα, με ζήλο, με αφοσίωση υπηρέτησαν τη Δικαιοσύνη, παρόλο που η Πολιτεία αδιαφόρησε γι' αυτούς...

Η Δικαιοσύνη είναι πολύ σοβαρό πράγμα για να την αφήσουμε στα χέρια των αδιάφορων και των ανεύθυνων αυτού του κόσμου. Είναι κτήμα του κάθε Πολίτη και ευθύνη όλων μας να την κρατάμε ψηλά...

Δήμος Χρυσός

Εφέτης Δ.Δ.

(Στην αριστερή φωτογραφία, το κτίριο της Γούναρη 31-33, όπου στεγάστηκε το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά από το 1972 μέχρι το 2023 και το οποίο είχε καεί ολοσχερώς το 1987. Στην δεξιά φωτογραφία, το κτίριο της οδού Πύλης 17-19, όπου θα λειτουργεί το Δικαστήριό μας από την Παρασκευή 17 Νοεμβρίου...)

Λίγα λόγια για το νέο κτίριο του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά

 

Το νέο μας κτίριο στην οδό Πύλης 17 υπηρετεί τις εξής αρχές:

 

Εξυπηρέτηση του Πολίτη

Οι υπηρεσίες που συναλλάσσονται συχνότερα με τους Πολίτες, δηλαδή Πρωτόκολλο, Καταθέσεις, Ένδικα Μέσα και Αρχείο, βρίσκονται στο ισόγειο του κτιρίου, για την αμεσότερη, γρηγορότερη και πιο άνετη εξυπηρέτηση των πολιτών. Το ακροατήριο βρίσκεται στον 1^ο όροφο και η πρόσβαση σε αυτό γίνεται με δύο κλιμακοστάσια και δύο ανελκυστήρες. Ο εισερχόμενος στο κτίριο Πολίτης συναντάει αμέσως την υποδοχή, όπου οι υπάλληλοι του Πρωτοκόλλου παραλαμβάνουν τα έγγραφα ή τον κατευθύνουν στην αρμόδια υπηρεσία.

 

Πρόσβαση σε όλους

Οι χώροι του Δικαστηρίου είναι κατάλληλοι για ΑΜΕΑ, με ράμπες σε όλα τα σκαλιά, τουαλέτα για ΑΜΕΑ στο ισόγειο και ευρύχωρα ασανσέρ.

 

Ασφάλεια για τους εργαζομένους και το κοινό

Το κτίριο διαθέτει δύο κλιμακοστάσια, έξοδο κινδύνου και πλήρες σύστημα πυρασφάλειας.

 

Αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας

Τα κεντρικά συστήματα κλιματισμού και εξαερισμού, ο ομοιόμορφα κατανεμημένος φωτισμός, ο φυσικός φωτισμός και αερισμός του χώρου από τα ευάριθμα παράθυρα, η κουζίνα και τα WC σε κάθε όροφο, η επίστρωση μεγάλου μέρους του δαπέδου με μοκέτα, η μεγάλη βεράντα του 4^ου ορόφου που διατίθεται προς χρήση των εργαζομένων και η διαμερισματοποίηση με σύγχρονα υλικά εξασφαλίζουν στο προσωπικό ιδανικές συνθήκες εργασίας.

 

Ορθολογική αξιοποίηση του χώρου

Κανένας χώρος του κτιρίου δεν μένει αναξιοποίητος. Τα γραφεία των δικαστών καταλαμβάνουν το 1/3 του χώρου σε σχέση με το προηγούμενο κτίριο, χωρίς καμία έκπτωση στη λειτουργικότητα, αλλά με ασύγκριτα υψηλότερη ποιότητα, το δε Αρχείο στεγάζεται σε υποπολλαπλάσιο χώρο σε σχέση με πριν λόγω της ορθολογικότερης τοποθέτησης των συστημάτων αποθήκευσης.

 

Αλλαγή ταχυδρομικής διεύθυνσης Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά

   Η μετεγκατάσταση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά από την οδό Κασιμάτη 1, όπου προσωρινά στεγάζεται, στην οδό Πύλης 17-19 θα ολοκληρωθεί την Πέμπτη 16 Νοεμβρίου. Συνεπώς, από την Παρασκευή 17 Νοεμβρίου 2023 η ταχυδρομική διεύθυνση του Δικαστηρίου θα είναι:

Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά, Πύλης 17-19, ΤΚ 18532, Πειραιάς.

Αναστολή λειτουργίας λόγω μετεγκατάστασης

 

Ο Πρόεδρος

του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης

του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά

Λαμβάνοντας υπόψη:

α) το άρθρο 22 παρ. 2 του ν. 4938/2022, σύμφωνα με το οποίο: "Αν, για λόγους ανωτέρας βίας, καθίσταται αδύνατη η ομαλή λειτουργία ενός δικαστηρίου … ο πρόεδρος του τριμελούς συμβουλίου διεύθυνσης, σταθμίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης, αποφασίζει την αναστολή μέρους ή του συνόλου των εργασιών του δικαστηρίου …, για τον απολύτως αναγκαίο χρόνο μέχρι να εκλείψουν οι λόγοι αυτοί. Η απόφαση γνωστοποιείται στους δικηγορικούς συλλόγους της περιφέρειας του δικαστηρίου και αναρτάται στην είσοδο του δικαστικού καταστήματος και στην ιστοσελίδα του δικαστηρίου, εφόσον υπάρχει. Με όμοια απόφαση ρυθμίζονται τα δικονομικά και λοιπά ζητήματα που προκύπτουν από την αναστολή λειτουργίας του δικαστηρίου.",

β) ότι στις 15 και 16 Νοεμβρίου θα ολοκληρωθούν οι εργασίες μετεγκατάστασης του δικαστηρίου στην οδό Πύλης 17-19 και

γ) ότι κατά τις ανωτέρω ημερομηνίες θα είναι αδύνατη η λειτουργία της Γραμματείας του δικαστηρίου,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

 1) Αναστέλλονται οι εργασίες του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά από την Τετάρτη 15 Νοεμβρίου μέχρι και την Πέμπτη 16 Νοεμβρίου 2023.

2) Αναστέλλονται όλες οι δικονομικές προθεσμίες που τίθενται είτε εκ του νόμου είτε από το δικαστήριο.

3) Η παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας και η εκδίκαση αντιρρήσεων θα γίνονται κατά τις παραπάνω ημερομηνίες από τον δικαστή υπηρεσίας, στο κατάστημα του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, οδός Κολοκοτρώνη αρ. 55.

 Πειραιάς, 8 Νοεμβρίου 2023

 Δήμος Χρυσός

Εφέτης Δ.Δ.

Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης

του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά

Αριθμός απόφασης: Α1892/2023 (Τμήμα 9ο Μονομελές), Δικαστής: Α. Γκούντουβα, Πρωτοδίκης ΔΔ, Θέμα: Έννοια φορολογικής διαφοράς. Η διαφορά που γεννάται από την απόρριψη αιτήματος φορολογούμενου να εκπέσει, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 2 της από 11.3.2020 Π.Ν.Π., ποσοστό 25% βεβαιωμένης στη Φορολογική Διοίκηση οφειλής του με ημερομηνία καταβολής από τις 30 Μαρτίου 2020 έως και τις 30 Απριλίου 2020, η οποία καταβλήθηκε εμπρόθεσμα, είναι φορολογική διαφορά και όχι διαφορά εκτέλεσης.

 

Με την κρινόμενη προσφυγή ζητείται η ακύρωση απόφασης του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, με την οποία απορρίφθηκε ενδικοφανής προσφυγή της προσφεύγουσας εταιρίας κατά της τεκμαιρόμενης σιωπηρής απόρριψης αίτησης που υπέβαλε στη φορολογική αρχή. Με την αίτηση αυτή, κατ’ επίκληση του άρθρου 2 της από 11.3.2020 ΠΝΠ (Φ.Ε.Κ. Α΄ 55/11.3.2020), ζήτησε να αναγνωριστεί ότι δικαιούται έκπτωση ποσοστού 25% του φόρου μεταβίβασης ακινήτων (ΦΜΑ) που κατέβαλε σε εκτέλεση οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού ΦΜΑ της ως άνω φορολογικής αρχής, φορολογικού έτους 2015, και, περαιτέρω, να της επιστραφεί ο καταβληθείς ΦΜΑ.

Κατά την έννοια του άρθρου 63 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ΚΔΔ), ερμηνευόμενου σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 73 του Κώδικα Φορολογικής Δικονομίας (ΚΦΔ, πδ 331/1985, ΦΕΚ Α΄ 116) και 8 παρ. 4 του ν.δ. 4486/1965 (ΦΕΚ Α΄ 131), οι οποίες, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 285 παρ. 1 του ΚΔΔ, εξακολουθούν να ισχύουν εφόσον ο ΚΔΔ δεν περιέχει διάταξη περί προσδιορισμού της έννοιας της φορολογικής διαφοράς (βλ. ΣτΕ 834/2010 Ολομ, 2123/2015, 1941/2020, 2738-2740/2022 7μ., 159/2023), φορολογική διαφορά υπαγόμενη στην αρμοδιότητα των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων γεννάται από ατομικές διοικητικές πράξεις, με τις οποίες είτε επιβάλλεται αμέσως φορολογικό βάρος ή φορολογική κύρωση είτε κρίνεται αντικείμενο ευθέως συναπτόμενο προς συγκεκριμένη φορολογική ή συναφή υποχρέωση συνδεόμενη προς φορολογητέα ύλη, ατομικώς ορισμένη (ΣτΕ 288-290/2018, 368/2007 κά). Εξάλλου, κατά την έννοια των προπαρατεθεισών διατάξεων, διαφορά περί την αναγνώριση φορολογικής απαλλαγής ή μείωσης φόρων, τελών κ.λπ. είναι και αυτή που προκύπτει από πράξη της φορολογικής αρχής, η οποία, κατά την εκ του νόμου αρμοδιότητά της, κρίνει ως προς τη συνδρομή κάποιας από τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για την ως άνω απαλλαγή ή μείωση. Στην περίπτωση αυτή, η σχετική διαφορά είναι φορολογική, κατά της πράξης της φορολογικής αρχής ασκείται η προβλεπόμενη στο άρθρο 63 του ΚΦΔ ενδικοφανής προσφυγή ενώπιον της ΔΕΔ, η δε απόφαση της ΔΕΔ άγεται ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων με την άσκηση προσφυγής κατ’ άρθρο 63 του ΚΔΔ. Αντίθετα, διαφορές, οι οποίες δεν ανάγονται στο στάδιο του προσδιορισμού των φορολογικών βαρών αλλά στο στάδιο της καταβολής τους ανήκουν, επίσης, στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, εισάγονται όμως απευθείας ενώπιον δικαστηρίου δια του ενδίκου βοηθήματος της ανακοπής του άρθρου 217 του ΚΔΔ (πρβλ. Σ.τ.Ε. 3354/1991 7μ, 2864/1996 κ.ά.).

Περαιτέρω, η από 11.3.2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (Π.Ν.Π.) «Κατεπείγοντα μέτρα αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών του κορωνοϊού COVID-19» (Φ.Ε.Κ. Α΄ 55/11.3.2020), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 (Φ.Ε.Κ. Α΄ 76/3.4.2020), στο άρθρο 2 υπό τον τίτλο “Αναστολή είσπραξης βεβαιωμένων οφειλών και παράταση προθεσμίας καταβολής δόσεων” ορίζει ότι: «1. [όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο πέμπτο της από 20.3.2020 Π.Ν.Π. (Φ.Ε.Κ. Α΄ 68/20.3.2020)] Σε επιχειρήσεις που επλήγησαν οικονομικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19 καθώς και σε μισθωτούς των επιχειρήσεων αυτών, δύναται να παρατείνεται η προθεσμία καταβολής και να αναστέλλονται η είσπραξη βεβαιωμένων οφειλών στις Δ.Ο.Υ ή τα Ελεγκτικά Κέντρα, καθώς και οι προθεσμίες καταβολής των δόσεων ρυθμίσεων ή διευκολύνσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών. Κατά το χρονικό διάστημα παράτασης της προθεσμίας και αναστολής καταβολής των βεβαιωμένων οφειλών και των δόσεων ρυθμίσεων ή διευκολύνσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών, τα οφειλόμενα ποσά δεν επιβαρύνονται με τόκους ή προσαυξήσεις… [Όπως τα επόμενα δύο εδάφια προστέθηκαν με το άρθρο πρώτο της από 30.3.2020 Π.Ν.Π. (Φ.Ε.Κ. Α΄ 75/30.3.2020) και εφαρμόζονται για οφειλές που θα καταβληθούν μετά την έναρξη ισχύος της] Για τις ως άνω επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα που προσδιορίζονται με τις αποφάσεις της παρ. 2 εκπίπτει ποσοστό είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) των δόσεων των βεβαιωμένων στη Φορολογική Διοίκηση οφειλών τους με ημερομηνία καταβολής από τις 30 Μαρτίου 2020 έως και τις 30 Απριλίου 2020, εφόσον αυτές καταβάλλονται εμπρόθεσμα. Σε περίπτωση οφειλών που τελούν σε καθεστώς ρύθμισης/διευκόλυνσης τμηματικής καταβολής, εκπίπτει ποσοστό εικοσιπέντε τοις εκατό (25%) του ποσού της δόσης της ρύθμισης. Από το ευεργέτημα του προηγούμενου εδαφίου εξαιρούνται οι οφειλές από ΦΠΑ και παρακρατούμενους φόρους που δεν έχουν υπαχθεί σε καθεστώς ρύθμισης/διευκόλυνσης τμηματικής καταβολής, καθώς και οφειλές που προέρχονται από ανάκτηση κρατικών ενισχύσεων και χρέη υπέρ αλλοδαπού Δημοσίου. [Όπως τα επόμενα δύο εδάφια προστέθηκαν με το άρθρο δεύτερο της από 1.5.2020 Π.Ν.Π. (Φ.Ε.Κ. Α΄ 90/1.5.2020)] Η έκπτωση ποσοστού είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) του τέταρτου εδαφίου ισχύει και για οφειλές της παρούσας που καταβλήθηκαν από τις 11 Μαρτίου 2020 έως και τις 29 Μαρτίου 2020, και διενεργείται μέσω συμψηφισμού ποσού ίσου με το ποσό της έκπτωσης με άλλες βεβαιωμένες οφειλές, ή δόσεις ρυθμίσεων ή διευκολύνσεων τμηματικής καταβολής στη Φορολογική Διοίκηση, οι οποίες έχουν καταληκτικές ημερομηνίες καταβολής μετά από την 1η Ιουνίου 2020. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, δύναται να καθορίζονται προγενέστερη ή μεταγενέστερη ημερομηνία της 1ης Ιουνίου 2020, ειδικότεροι όροι και προϋποθέσεις, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου. 2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, μετά από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, προσδιορίζονται οι πληγείσες επιχειρήσεις ανά κλάδο και ανά περιοχή, και οι μισθωτοί τους το χρονικό διάστημα παράτασης της προθεσμίας καταβολής και αναστολής είσπραξης των βεβαιωμένων οφειλών και των δόσεων ρυθμίσεων ή διευκολύνσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.».

Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την κρίση του Δικαστηρίου η διαφορά που γεννήθηκε από την απόρριψη εκ μέρους της φορολογικής αρχής του αιτήματος της προσφεύγουσας εταιρίας να εκπέσει ποσοστό 25% του ΦΜΑ που κατέβαλε σε εκτέλεση Πράξης Οριστικού Διορθωτικού Προσδιορισμού ΦΜΑ του Προϊσταμένου της ίδιας φορολογικής αρχής, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 2 της από 11.3.2020 ΠΝΠ, αφορά την αναγνώριση φορολογικής απαλλαγής της εταιρίας, έχει δηλαδή αντικείμενο ευθέως και αναγκαίως συναπτόμενο προς συγκεκριμένη φορολογική της υποχρέωση. Η αμφισβήτηση δεν αφορά την νομιμότητα της ίδιας της πράξης βεβαίωσης αλλά την ακρίβεια του καθορισμού του ποσού του ΦΜΑ που οφείλει η εταιρία. Εφόσον, λοιπόν, η ένδικη αμφισβήτηση συνδέεται άμεσα προς συγκεκριμένη φορολογική ενοχή της προσφεύγουσας, δεν αποτελεί διαφορά περί την εκτέλεση, αλλά φορολογική διαφορά ουσίας υπαγόμενη στην αρμοδιότητα της ΔΕΔ και, ακολούθως, κατόπιν άσκησης προσφυγής κατ’ άρθρο 63 του ΚΔΔ, στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων. Το Δικαστήριο έκρινε ‘ότι παραδεκτώς ασκήθηκε το υπό κρίση ένδικο βοήθημα και ότι η ΔΕΔ, που με την προσβαλλόμενη απόφασή της απεφάνθη πως είναι αναρμόδια να κρίνει την ένδικη διαφορά λόγω της φύσης της ως διαφοράς εκτέλεσης, έσφαλε κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου. Δέχεται την προσφυγή και αναπέμπει την υπόθεση στη ΔΕΔ, προκειμένου να ασκήσει την αρμοδιότητά της (ΣτΕ 2095/2022, 2465/2018),

 

Αριθμός απόφασης: Α1527/2023 (Τμήμα 9ο Μονομελές), Δικαστής: Α. Γκούντουβα, Πρωτοδίκης ΔΔ, Θέμα: Δικανική ικανότητα ανώνυμης εταιρίας μετά το πέρας της διαδικασίας εκκαθάρισης. Εφόσον ορίστηκε προσωρινή διοίκηση της εταιρίας με δικαστική απόφαση, η Γενική Συνέλευση αυτής στερείται αρμοδιότητας διορισμού εκκαθαριστών.

 

Με την κρινόμενη προσφυγή ζητείται η ακύρωση απόφασης του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, με την οποία απορρίφθηκε ενδικοφανής προσφυγή της προσφεύγουσας ανώνυμης εταιρίας (ΑΕ) κατά Οριστικής Πράξης Διορθωτικού Προσδιορισμού Φόρου Εισοδήματος, οικονομικού έτους 2003. Με την τελευταία αυτή πράξη, κατόπιν ελέγχου, προσδιορίστηκαν εξωλογιστικά τα καθαρά κέρδη της προσφεύγουσας και καταλογίστηκε σε βάρος της κύριος φόρος εισοδήματος πλέον πρόσθετου φόρου ανακρίβειας.

Η ανώνυμη εταιρία έχει την ικανότητα να είναι διάδικος στη διοικητική δίκη και εκπροσωπείται νομίμως ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων κατ’ αρχάς από το Διοικητικό της Συμβούλιο. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 48α του ν. 2190/1920, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, με απόφαση του Υπουργού Εμπορίου (και ήδη του οικείου νομάρχη), η οποία υπόκειται στις διατυπώσεις δημοσιότητας των άρθρων 7α και 7β του ίδιου νόμου, είναι δυνατή η ανάκληση της άδειας σύστασης ανώνυμης εταιρίας σε περίπτωση παράλειψης υποβολής στην αρμόδια αρχή των ισολογισμών τριών τουλάχιστον διαχειριστικών ετών, οπότε η ανώνυμη εταιρία τίθεται υπό εκκαθάριση. Και ναι μεν, κατά το στάδιο αυτό, θεωρείται ότι υπάρχει το νομικό πρόσωπο της για την παραπάνω αιτία λυθείσας εταιρίας, μέχρι όμως τον χρόνο διορισμού των εκκαθαριστών αυτού η ανώνυμη εταιρία τελεί χωρίς νόμιμη εκπροσώπηση. Και τούτο διότι, όπως συνάγεται από τη σαφή γραμματική διατύπωση της διάταξης του άρθρου 48 παρ.2 του ν. 2190/1920 (που ομιλεί για “τέως” διοικητικό συμβούλιο), στην οποία παραπέμπει το ως άνω άρθρο 48α - μάλιστα δε και εξ αντιδιαστολής προς τη διάταξη του άρθρου 47α παρ. 3 [κατά την οποία, στην ειδική περίπτωση όπου η εταιρία λύεται λόγω παρελεύσεως του ορισθέντος χρόνου διαρκείας της (οπότε και εισέρχεται αυτομάτως στο στάδιο της εκκαθαρίσεως, χωρίς να απαιτείται δημοσίευση)], το διοικητικό συμβούλιο εκτελεί εκ του νόμου «χρέη εκκαθαριστού μέχρι του διορισμού εκκαθαριστών υπό της γενικής συνελεύσεως»], μετά τη θέση ανώνυμης εταιρίας σε εκκαθάριση συνεπεία της λύσεώς της για την παραπάνω αιτία και μέχρι να τελειώσει το στάδιο αυτό, παύει η ανήκουσα στα μέχρι τότε αρμόδια όργανα αυτής εξουσία εκπροσώπησής της (ΣτΕ 1062/2020, 515 -6/1999, Α.Π. 609/1985, πρβλ και Α.Π. 1663/2011, 1007, 1192/2013). Και ναι μεν το άρθρο 49 του ν. 2190/1920 (στο οποίο επίσης παραπέμπει το ως άνω άρθρο 48α) προβλέπει στην παράγραφο 7 αυτού (όπως η παράγραφος αυτή προστέθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 14 του ν. 2339/1995), ότι: «Ο διορισμός εκκαθαριστών συνεπάγεται αυτοδικαίως την παύση της εξουσίας του διοικητικού συμβουλίου», η διάταξη όμως αυτή, κατά την έννοιά της, εν όψει και των ως άνω ειδικών (και μη ενιαίων για κάθε περίπτωση λύσης της ΑΕ) ρυθμίσεων, δεν σκοπεί, πάντως, στο να καταστήσει, σε κάθε ανεξαιρέτως περίπτωση (συνεπώς και στην εξεταζόμενη) το (τέως) διοικητικό συμβούλιο λυθείσης ανώνυμης εταιρίας εκ του νόμου εκκαθαριστή αυτής μέχρι τον ορισμό αυτού (ή αυτών) από τα αρμόδια όργανα, αλλά έχει την έννοια ότι, μετά τον εν λόγω διορισμό παύει η εξουσία του διοικητικού συμβουλίου σε όσες περιπτώσεις είχε, κατά τις ειδικότερες διατάξεις του ν. 2190/1920, κατ’ εξαίρεση, και μέχρι τότε, διατηρηθεί υπέρ αυτού (βλ. ΣτΕ 1062/2020). Εξάλλου, σε περίπτωση αδυναμίας σύγκλησης Γενικής Συνέλευσης και εκλογής Διοικητικού Συμβουλίου εφαρμοστέο τυγχάνει το άρθρο 69 του ΑΚ. Με τη διάταξη αυτή, η οποία εφαρμόζεται και για το διοικητικό συμβούλιο ανώνυμης εταιρίας (πρβλ. Α.Π. 1392/2014), επιδιώκεται η προστασία των συμφερόντων του νομικού προσώπου και των τρίτων προσώπων (εταίρων, πιστωτών) που σχετίζονται με αυτό, αλλά και του ευρύτερου συνόλου, ενόψει της σημασίας που έχουν τα νομικά πρόσωπα και ιδιαίτερα οι εμπορικές εταιρίες, ως μέσο άσκησης οικονομικής δραστηριότητας, και εξασφαλίζεται η διοίκηση και εκπροσώπηση της ανώνυμης εταιρίας (βλ. Ολομ. Α.Π. 5/2004). Με τη διορίζουσα την προσωρινή διοίκηση δικαστική απόφαση καθορίζονται τόσο οι εξουσίες αυτής, όσο και η θητεία της. Τούτου παρέπεται ότι οι εξουσίες της προσωρινής διοίκησης που ορίζεται κατά το άρθρο 69 ΑΚ είναι χρονικά περιορισμένες και, επομένως, εάν η προσωρινή διοίκηση διορίστηκε για ορισμένο χρονικό διάστημα, το λειτούργημά της και συνακόλουθα και η ιδιότητα των μελών της λήγουν αυτοδίκαια με την πάροδο του χρόνου αυτού, έστω και αν δεν έπαψε να υπάρχει ο λόγος που προκάλεσε το διορισμό τους (βλ. Εφ.Αθ. 1101/2017, 8408/1988, πρβλ.Α.Π. 255/1958, Εφ.Πειρ 285/1997, βλ.σχετ. και Ολ. Α.Π. 5/2004 κατά την οποία μετά τη λήξη της θητείας του μέλους η επίδοση δικογράφου σ’ αυτό δεν παράγει έννομες συνέπειες).

Στην προκειμένη περίπτωση, δυνάμει απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά (Τμήμα Εκουσίας Δικαιοδοσίας), ορίστηκαν εκκαθαριστές της προσφεύγουσας τρία πρόσωπα, χωρίς να παραχωρείται σε καθέναν από αυτούς η εξουσία εκπροσώπησης της εταιρίας μεμονωμένα. Η εντολή που δόθηκε από το δικαστήριο στα ανωτέρω τρία πρόσωπα ήταν, από κοινού, να διενεργήσουν την εκκαθάριση της προσφεύγουσας σύμφωνα με τον νόμο και το καταστατικό της χωρίς καθορισμό συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου εντός του οποίου το έργο αυτό θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί. Ακολούθως, η Γενική Συνέλευση της προσφεύγουσας αποφάσισε τη μείωση του αριθμού των εκκαθαριστών από τρεις σε έναν, τροποποιώντας αντίστοιχα άρθρο του καταστατικού της και, περαιτέρω, διόρισε ως εκκαθαριστή ένα εκ των άνω προσώπων με την εντολή να διενεργήσει την εκκαθάριση της εταιρίας σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τον νόμο “αρχής γενομένης από της εγκρίσεως της δια των αποφάσεων της παρούσας Γενικής Συνέλευσης σχετικής τροποποίησης του Καταστατικού της εταιρείας”. Το Δικαστήριο συνεκτιμώντας ότι ήδη από το έτος 2007 είχε ανακληθεί η άδεια σύστασης της προσφεύγουσας χωρίς να ακολουθήσει ορισμός εκκαθαριστή της εταιρίας από τα αρμόδια όργανα αυτής έκρινε ότι η Γενική Συνέλευση των μετόχων της προσφεύγουσας ακόμη κι αν ήθελε θεωρηθεί πως συνήλθε νομίμως, δεν είχε κατά τον χρόνο αυτό εξουσία ορισμού ενός προσώπου ως μοναδικού εκκαθαριστή της εταιρίας διότι οι εκκαθαριστές της εταιρίας είχαν ήδη οριστεί σε προηγούμενο χρόνο με δικαστική απόφαση (την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, Τμήμα Εκουσίας Δικαιοδοσίας), η οποία δεν ανακλήθηκε ούτε ακυρώθηκε με οποιονδήποτε τρόπο. Συνεπώς, κατά τον χρόνο άσκησης της κρινόμενης προσφυγής και συζήτησης αυτής, κρίθηκε ότι εξουσία δικαστικής εκπροσώπησης της προσφεύγουσας είχαν οι τρεις δικαστικά διορισμένοι εκκαθαριστές της ενεργούντες από κοινού. Απορρίπτει την προσφυγή.

 

Αριθμός Απόφασης: 945/2023 (12ο Τριμελές), Πρόεδρος: Χ. Βλαστού, Πρόεδρος Πρωτοδικών ΔΔ Εισηγήτρια: Μ. Μερίκα, Πάρεδρος ΔΔ Θέμα: Διαδοχική ασφάλιση - Ερμηνεία του άρθρου 19 του ν.4387/2016

 

Με την κρινόμενη προσφυγή ζητείται η ακύρωση απόφασης ΤΔΕ, με την οποία απορρίφθηκε ένσταση της προσφεύγουσας κατά της απόφασης της Διευθύντριας του αρμόδιου Τοπικού Υποκαταστήματος, δυνάμει της οποίας, μεταξύ άλλων, ανακλήθηκαν οι αποφάσεις περί χορήγησης σε αυτήν σύνταξης αναπηρίας από κοινή νόσο, κατόπιν υποβολής αίτησής της στις 28.12.2016 (πλάσματι υποβληθείσας την 1.1.2017).

Από το συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 2 του νδ.4202/1961 (Α΄ 175), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 του ν.1405/1983 (Α΄ 180) και το άρθρο 14 του ν.1902/1990 (Α΄ 138) και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του ν. 3863/2010 (Α΄ 115), συνάγεται ότι η συνταξιοδότηση των ασφαλισμένων βάσει των διατάξεων της νομοθεσίας περί διαδοχικής ασφάλισης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές εξακολουθούν να εφαρμόζονται και μετά την ισχύ του ν. 4387/2016, σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις του, αποτελεί δικαίωμα αυτών, οι οποίοι μπορούν να επιδιώξουν και αυτοτελή από κάθε ασφαλιστικό οργανισμό συνταξιοδότηση, και για αυτό και χωρεί πάντοτε ύστερα από σχετικό αίτημά τους. Σε μία τέτοια περίπτωση, ουδόλως αποκλείεται η δυνατότητα του ασφαλισμένου να επιλέξει την αυτοτελή συνταξιοδότησή του, εφόσον θεωρεί ότι το καθεστώς αυτό είναι ευνοϊκότερο από την αυτοτελή συνταξιοδότησή του από έναν μόνο οργανισμό. Ως εκ τούτου, ο ασφαλιστικός οργανισμός, στον οποίο υποβλήθηκε αίτηση συνταξιοδότησης, δεν μπορεί να εξετάσει αυτεπαγγέλτως αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της διαδοχικής ασφάλισης, όταν δεν υπάρχει ρητό αίτημα του ασφαλισμένου προς τούτο, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων εξακολουθεί ν’ αποτελεί επιλογή του.

Περαιτέρω, αιτήσεις χορήγησης κύριας σύνταξης που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016, ήτοι μετά τις 12.5.2016, εξετάζονται από τον ΕΦΚΑ, ο οποίος εφαρμόζει ανάλογα τις διατάξεις περί διαδοχικής ασφάλισης που εισάγονται στο άρθρο 19 του ιδίου νόμου. Επιπροσθέτως, για τους απαριθμούμενους στο άρθρο 53 του ν. 4387/2016 φορείς, οι οποίοι από 1.1.2017 εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ, η εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης δεν είναι υποχρεωτική για τους χρόνους που έχουν πραγματοποιηθεί έως 31.12.2016, ενώ η δυνατότητα μη εφαρμογής των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης, όπως ίσχυε με το προγενέστερο καθεστώς, εξακολουθεί να υφίσταται μεταξύ του ΕΦΚΑ και των φορέων που δεν εντάχθηκαν σε αυτόν μετά την 1.1.2017. Αντιστοίχως, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 19 του ν. 4387/2016, η δυνατότητα του ασφαλισμένου να επιλέξει τον συνυπολογισμό ή μη του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης που έχει διανύσει σε κάποιον από τους ενταχθέντες στον ΕΦΚΑ φορείς, παρέχεται πλέον υπό την προϋπόθεση ότι, μετά την 1.1.2017, δεν ασφαλίζεται στον ΕΦΚΑ για δραστηριότητα που υπάγεται στην ασφάλιση του αντίστοιχου πρώην φορέα του οποίου δεν επιθυμεί την προσμέτρηση χρόνου του, ενώ δεν είναι δυνατή η προσμέτρηση μόνο μέρους του χρόνου που διανύθηκε στην ασφάλιση του κάθε εντασσόμενου φορέα. Συνεπώς, ασφαλισμένος που έχει χρόνο ασφάλισης σε εντασσόμενο φορέα μετά την 1.1.2017, δηλαδή έχει χρόνο ασφάλισης στον ΕΦΚΑ, δεν δύναται να αποποιηθεί τον διανυθέντα σε αυτόν χρόνο ασφάλισης, ο οποίος λογίζεται ως ενιαίος, και, επομένως, κατά την θεμελίωση και τον υπολογισμό της σύνταξης που θα του χορηγηθεί, λαμβάνεται υπόψη υποχρεωτικά ο χρόνος ασφάλισης που έχει διανυθεί στον εντασσόμενο φορέα, τόσο πριν την 1.1.2017, όσο και μετά. Τέλος, αρμόδιος φορέας για την εξέταση της αίτησης συνταξιοδότησης καθίσταται ο τελευταίος οργανισμός, στον οποίο ο αιτών ήταν ασφαλισμένος κατά την τελευταία χρονική περίοδο της απασχόλησής του, όπως ορίζει το εδ. γ΄ της παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4387/2016, το οποίο παραπέμπει για ανάλογη εφαρμογή, αποκλειστικά για το ζήτημα της εύρεσης του αρμόδιου φορέα, στις παραγράφους 1, 2, 3 και 4 του άρθρου 2 του νδ 4202/1961 (Α` 175), όπως αυτές τροποποιήθηκαν και αντικαταστάθηκαν με μεταγενέστερες διατάξεις νόμων.

Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι: α) αιτήσεις συνταξιοδότησης που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016, ήτοι από τις 13.5.2016 και εφεξής, εξετάζονται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ως άνω νόμου, ως προς το ζήτημα της διαδοχικής ασφάλισης, β) ο ασφαλισμένος δύναται να επιλέξει τον μη συνυπολογισμό του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης στους εντασσόμενους στον e- ΕΦΚΑ φορείς, υπό την προϋπόθεση ότι, μετά την 1.1.2017, δεν συνεχίζει να ασφαλίζεται για δραστηριότητα που υπάγεται στην ασφάλιση του φορέα, του οποίου τον διανυθέντα χρόνο επιθυμεί να αποποιηθεί, γ) χρόνος ασφάλισης που έχει διανυθεί σε φορέα που εντάχθηκε στον e- ΕΦΚΑ μετά την 1.1.2017 λαμβάνεται υπόψη υποχρεωτικά ως ενιαίος, κατά την θεμελίωση και τον υπολογισμό της σύνταξης, τόσο για το διάστημα πριν την 1.1.2017 όσο και για μετά, δ) δυνάμει του άρθρου 53 παρ. 1 περ. Δ΄, ο ΟΑΕΕ εντάχθηκε από 1.1.2017 στον e- ΕΦΚΑ, ε) η προσφεύγουσα υπέβαλε αίτηση συνταξιοδότησης στις 28.12.2016 (πλάσματι υποβληθείσα την 1.1.2017), ήτοι μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016, στ) της χορηγήθηκε σύνταξη αναπηρίας από κοινή νόσο δυνάμει αποφάσεων οργάνων του τ. ΙΚΑ- ΕΤΑΜ, βάσει του διανυθέντος σε αυτό χρόνου, ζ) μετά από επανέλεγχο της σωστής κρίσης του ασφαλιστικού οργάνου για τη χορήγηση της ως άνω σύνταξης αναπηρίας, περιήλθε σε γνώση της αρμόδιας Υπηρεσίας του τ. ΙΚΑ- ΕΤΑΜ ότι η προσφεύγουσα έχει χρόνο ασφάλισης στον τ. ΟΑΕΕ μετά την 1.1.2017, έκρινε ότι νομίμως και ορθώς ανακλήθηκαν οι αποφάσεις, με τις οποίες είχε χορηγηθεί στην προσφεύγουσα σύνταξη αναπηρίας από κοινή νόσο. Απορρίπτει την προσφυγή.

 

Αριθμός απόφασης: ΑΔ18/2023 (Τμήμα 12ο Τριμελές), Πρόεδρος: Χ. Βλαστού, Πρόεδρος Πρωτοδικών ΔΔ, Εισηγήτρια: Μ. Μερίκα, Πάρεδρος ΔΔ, Θέμα: Άδεια διαμονής για παραμονή στην Ελλάδα σπουδαστών με σκοπό την αναζήτηση εργασίας- Εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 41 του ν. 4251/2014- Εφαρμογή του άρθρου 336 παρ.1 του ΚΠολΔ- Ανωτέρα βία.

 

Με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η ακύρωση απόφασης του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής με την οποία απορρίφθηκε αίτηση για ανανέωση άδειας διαμονής για παραμονή στην Ελλάδα σπουδαστή με σκοπό την αναζήτηση εργασίας ή την επιχειρηματικότητα, κατά τις διατάξεις του ν. 4251/2014. Η ως άνω αίτηση απορρίφθηκε με την αιτιολογία ότι «δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου για να λάβει άδεια διαμονής (...) σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 4251/2014, όπως ισχύει διότι: α) το διάστημα του ενός (1) έτους από τη λήξη της άδειας διαμονής που χορηγήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 33 του ν. 4251/2014, προκειμένου να αναζητήσει εργασία ή να συστήσει επιχείρηση, έχει εν τοις πράγμασι παρέλθει με την παράταση αδειών λόγω πανδημίας χωρίς να καταφέρει σε αυτό να βρει εργασία. Παρόλο που προσκομίζει αποδείξεις για δύο (2) συνεντεύξεις … χωρίς όμως αυτές να καταλήξουν σε πρόσληψη, β) δεν έχει προσκομίσει το πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ακόμα και μετά την προθεσμία δύο (2) μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 41 παρ. 6 του ν. 4251/2014, γ) προσκομίζει λογαριασμό ασφάλισης εργαζομένου με κωδ. 115 (βαρέα πρώην ΙΚΑ - ΕΤΑΜ), κωδικός που δεν αντιστοιχεί  στη βαθμίδα σπουδών, που έχει ολοκληρώσει (…), απαραίτητη προϋπόθεση για την χορήγηση άδειας διαμονής σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 41 του ν. 4251/2014 όπως ισχύει.».

Σύμφωνα με την σαφή έννοια του άρθρου 41 του ν. 4251/2014, οι αιτούντες άδεια διαμονής με σκοπό την αναζήτηση εργασίας οφείλουν να προσκομίσουν δικαιολογητικά, από τα οποία πρέπει να προκύπτει η πραγματική πιθανότητα της πρόσληψής τους σε θέση εργασίας όπου απαιτείται ως ελάχιστη προϋπόθεση η κατοχή πτυχίου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, μετά από τουλάχιστον τρεις (3) μήνες από την έκδοση της άδειας διαμονής και, σε κάθε περίπτωση, έως τη λήξη αυτής, και όχι κατά το χρόνο κατάθεσης της αίτησής τους για χορήγηση της επίμαχης άδειας διαμονής. Συνεπώς, η έκδοση της άδειας διαμονής που προβλέπεται από την παρ. 3 του ως άνω άρθρου συνιστά το γεγονός από το οποίο εκκινεί η προθεσμία για την προσκόμιση από την αιτούσα των αποδείξεων της πραγματικής πιθανότητας πρόσληψής της σε θέση εργασίας, όπου απαιτείται ως ελάχιστη προϋπόθεση η κατοχή πτυχίου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία έχει ως ελάχιστο χρόνο τους τρεις (3) μήνες από την έκδοση αυτής και ως απώτατο χρόνο τη λήξη της, μετά την πάροδο του ενός (1) έτους. Τούτο συνεπάγεται ότι η ίδια η διάταξη αποκλείει την πλήρωση των όρων έκδοσης της εν λόγω άδειας διαμονής αναδρομικά, ήτοι από το χρόνο λήξης της προηγούμενης άδειας διαμονής, που, άλλωστε, ερειδόταν επί διαφορετικής νομικής και πραγματικής βάσης (σπουδές), ο οποίος, εν προκειμένω, έχει ήδη παρέλθει, καθώς κάτι τέτοιο θα καθιστούσε αδύνατη την εφαρμογή της. Πέραν τούτων, οι έκτακτες συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία του κορωνοϊού SARS-CoV-2, οι οποίες λαμβάνονται αυτεπαγγέλτως υπόψη από το Δικαστήριο, ως πασίδηλο γεγονός, σύμφωνα με το άρθρο 336 παρ. 1 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο εφαρμόζεται αναλόγως, δυνάμει του άρθρου 40 του πδ 18/1989, συνέτρεχαν και εν προκειμένω, τόσο ατομικώς για την αιτούσα, κωλύοντας την πρόσβασή της στην αγορά εργασίας, όσο και για την ίδια την Υπηρεσία, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ορθή εξυπηρέτηση των αιτούντων. Ενόψει των ανωτέρω, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Διοίκηση, εκτιμώντας ότι η αιτούσα όφειλε να πληροί τους όρους της αιτούμενης άδειας διαμονής, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 41 του ν. 4251/2014, και μάλιστα αναδρομικώς, από το χρόνο λήξης των προγενέστερων αδειών που αυτή είχε ήδη λάβει, σύμφωνα με το άρθρο 33 του ιδίου νόμου, και η ισχύς των οποίων είχε παραταθεί διαδοχικά λόγω της πανδημίας και της συνεπαγόμενης μη ομαλής λειτουργίας της Υπηρεσίας, με μη νόμιμη αιτιολογία απέρριψε την ένδικη αίτηση. Επιπροσθέτως, έκρινε ότι η μη προσκόμιση αντιγράφου του μεταπτυχιακού διπλώματος από την αιτούσα εντός της προβλεπόμενης από την εφαρμοσθείσα διάταξη προθεσμίας οφείλόταν σε λόγο ανωτέρας βίας, τον οποίο βασίμως αυτή επικαλέσθηκε. Τέλος, η Διοίκηση όφειλε να εξετάσει την πιθανότητα πρόσληψης της αιτούσας σε αναλογούσα θέση εργασίας και όχι καθεαυτό το γεγονός της πρόσληψης, όπως προκύπτει και από την γραμματική ερμηνεία της εφαρμοσθείσας διάταξης. Εντούτοις, δεν εξέφερε κρίση για το εάν από τα συνυποβαλλόμενα με την αίτηση δικαιολογητικά διαπιστώθηκε ή όχι πραγματική πιθανότητα πρόσληψής της αιτούσας αλλοδαπής, αλλά αρκέστηκε στο γεγονός ότι οι συνεντεύξεις δεν κατέληξαν σε πρόσληψη, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της κρίσιμης διάταξης. Δέχεται την αίτηση. Ακυρώνει και αναπέμπει στη Διοίκηση για νέα νομίμως αιτιολογημένη κρίση.